Zielone dachy, czyli krótkie Know-How

On Marzec 31, 2016

Zielone dachy znane były już w starożytnej Babilonii, sztampowym przykładem są legendarne, wiszące Ogrody Semiramidy. Także w starożytnym Rzymie, płaskie dachy domów Patrycjuszy były zdobione donicami z kwiatami, co bezpośrednio przyczyniło się do powstania tego typu konstrukcji. Obecnie systemy te są chyba najbardziej popularne w krajach skandynawskich. W Norwegii i Islandii stosuje się zieleń na dachach jako ochronę przed ostrym klimatem.

Zielona konstrukcja oprócz funkcji estetycznej ma wiele praktycznych zalet, do których można zaliczyć m.in. mniejsze nagrzewanie się dachu, ochrona całego budynku przed nagrzewaniem się latem i utratą ciepła w zimie. Ponad to zielony dach jest cennym siedliskiem dla “miejskiej” fauny i flory.

ACROS_FukuokaKentaMabuchiCC-BY-SA-2
webpages.uidaho.edu

Typy zielonych dachów

scotttorrence-roofinhabitat.com

Ze względu na stosowaną roślinność, obciążenie oraz funkcje użytkowe wyróżnia się 3 rodzaje takowych konstrukcji:

  • Dachy typu intensywnego, czyli typowy ogród umiejscowiony na dachu. Warstwa ziemi umieszczona tej konstrukcji to minimum 20 cm. Decydując się na taki typ rozwiązania, pamiętajmy, że wymaga ona specjalnej konstrukcji, która będzie wytrzymała na ściskanie i obciążenia punktowe (wynikające z  użytkowania tego przybytku). Obecnie, aby zmniejszyć obciązenie, w tym typie rozwiązań zamiast typowej gleby pobranej spod krzaka stosuje się mieszanki zwane substratem glebowym.
  • Dachy typu ekstensywnego, założenia nie zawsze przeznaczone do użytku codziennego, chociaż zdarza się, że na tego typu dachach wyznacza się ścieżki i przedepty. Warstwa substratu glebowego zazwyczaj wynosi ok 5 cm, co w znacznym stopniu ogranicza dobór sadzonych tam roślin. Dachy ekstensywne zazwyczaj traktowane są jako założenia “ekologiczne” i nie wymagają one specjalnych zabiegów ogrodniczych. Spadek tego typu dachów może dochodzić nawet do 45º.
  • Dachy intensywne-ekstensywne, czyli mieszanka dwóch powyższych założeń.

800px-Awesome_Green_Roof

Jak konstruuje się zielony dach

Większość zielonych dachów ma bardzo podobną konstrukcję na którą składają się warstwy:

  • wegetacyjna – miejsce gdzie rosną roślin, zamiast ziemi używa się mieszanki lawy wulkanicznej, keramzytu lub mielonej cegły zmieszanej z próchnicą, zwaną także humusem
  • filtrująca – warstwa wykonana zazwyczaj z geowłókniny. Jej zadaniem jest ochrona drenażu przed zanieczyszczeniem lub innym zamuleniem
  • drenująca – ma znaczenie kluczowe dla “działania” zielonego dachu. Drenaż zbiera bowiem i odprowadza do odpływów nadmiar wody z warstwy gdzie rosną rośliny. Pamiętajmy, że warstwę tę należy stosować na całej powierzchni, również pod ścieżkami. Do jej wykonania używa się zazwyczaj żwiru gruboziarnistego, keramzytu lub grysu.
  • zabezpieczająca – chroni niższe warstwy przed niechcianym atakiem korzeni. Wykonuje się ją papy bitumicznej zbrojonej miedzią, jej grubość to ok 5 mm.
  • hydroizolacja – zabezpiecza przed zamakaniem stropu. Wykonuje się ją z pap bitumicznych lub kauczukowych.
  • termoizolacja – zazwyczaj stosuje się styropian lub twardą wełnę mineralną.
  • paraizolacja – zabezpiecza termoizolację, zrobiona jest z papy bitumicznej z wkładką aluminiową.
  • gruntująca – zabezpiecza strop przed wilgocią
  • strop

zielony dach

Typy konstrukcji

Konstrukcja zielonego dachu jest ściśle uzależniona od tego w jakim celu będziemy go używać. Jeżeli planujemy zrobić ogród z krzewami i małymi drzewami, najlepszym rozwiązaniem będzie tzw. dach odwrócony. Nazwa wynika z odwrotnego układu warstw, niż jest to w wypadku “zwykłego” dachu. Warstwa izolacji jest powiem umieszczona nad hydroizolacją, dzięki temu rozwiązaniu mamy pewność, że zieleń nie uszkodzi pokrycia i nie dojdzie do zalania budynku.

Pozostałe dwa typy konstrukcji stosowne są tylko i wyłącznie do dachów typu ekstensywnego gdzie występuje małe obciążenie stropu i zaliczamy do nich dach zimny “wentylowany” oraz dach ciepły “niewentylowany”. Różnicą między tymi założeniami jest umieszczenie szczeliny powietrznej pomiędzy warstwą izolacji cieplnej i warstwy zewnętrznej (dach zimny). Pod względem odprowadzania wilgoci najpraktyczniejszym rozwiązanie będzie zatem dach wentylowany.

zielony2Rys.: Hay Joung Hwang,

goatsgreenroofInhabitat.com

Nachylenie zielonego dachu

Jak wiadomo, nie każdy typ założenia możemy wykonać na swoim dachu, przykładowo na dachu pochyleniu większym niż 20 stopni, trudno będzie nam wykonać typowe założenie ogrodowo-wypoczynkowe (no chyba, że posiadamy zdolności spidermena). Ogólna zasada jest taka, że dachy typu intensywnego wykonuje się na konstrukcja o spadku pochylenia od 2 stopni (jeżeli dach będzie płaski będą tworzyć się kałuże) aż do ok 5 stopni. Natomiast dachy ekstensywne można wykonywać na dachach  o spadku aż do 45 stopni. Należy jednak pamiętać żeby zastosować odpowiednie zabezpieczenia, chcemy bowiem mieć ogród na dachu, nie na chodniku przed oknem. Typowym zabezpieczeniem mogę być tutaj rusztowania z łat drewnianych lub system schodkowy. Dodatkowo dobrym rozwiązaniem są pojemniki z tworzyw sztucznych, w których umieszcza się ziemię i sadzi rośliny.

mec-green-roof-torontoinhabitat.com

Rośliny na zielone dachy

Gdy już zdecydujemy się na daną konstrukcję, możemy pomyśleć o roślinach. W założeniach intensywnych możemy stosować prawie wszystkie gatunki. Jednak sadząc drzewa, należy zrobić rozeznanie co do typu korzenia np. sosna, która posiada palowy system korzeniowy nie będzie tutaj najlepiej trafionym gatunkiem.

Przy założeniach ekstensywnych, możliwości są nieco mniejsze. Dobrze sprawdzają się  rośliny okrywowe, najlepiej rozłogowe (Trzmielina, Rozchodnik, Przewrotnik, Dąbrówka rozłogowa itp.) o małych wymaganiach wodnych i pokarmowych, rośliny sucholubne oraz trawy (Kostrzewa, Wiechlina, Imperata itp.). Można stosować także pojedyncze byliny, krzewy i krzewinki (Bukszpan, Wrzos, Wrzosiec, Irga płożąca itp.) do 50 cm. Należy jednak pamiętać o ich światłolubności i wymaganiach glebowych oraz wodnych.

Drenaż i nawodnienie zielonych dachów

Dla dachów ekstensywnych praktykowane są dwa sposoby:

  1. Odwodnienie zewnętrzne – dla dachów o nachyleniu większym niż 3º nie stosuje się dodatkowych odwodnień – woda, dzięki spadkowi, samoistnie spływa do rynien lub rurek drenarskich.
  2. Odwodnienie wewnętrzne – „dla dachów płaskich o spadku 0–3º dokonuje się na drodze umieszczonych w najniższych punktach urządzeń: wpustów dachowych, szybów kontrolnych, kratek ściekowych, systemów przelewowych. Nadmiar wody może być odprowadzany z dachu na zewnątrz przy pomocy rur spustowych(…)”

Ogrody na dachach w okresie suszy należy regularnie nawadniać. Wyróżnia się trzy sposoby nawadniania (bez względu na typ dachu)

  1. Opady atmosferyczne (nawodnienie naturalne)
  2. Nawodnienie ręczne (przy użyciu zraszaczy lub węża)
  3. Nawodnienie automatyczne (zraszacze automatyczne, systemy kropelkowe itp.)
literatura: Zimny H., Ekologia miasta, Warszawa 2005r., Bauder: System zielonych dachów: podstawy projektowania i założenia techniczne, 2001r, Green roof: Recommended Standards for Designing and Installation on Roof, ZinCo., 2000 r., E. Płodzień, Ogrody dachowe – tradycje i współczesne ich kształtowanie, praca magisterska, Wydz. Ogrodniczy, Odział Architektury Krajobrazu, SGGW, Warszawa 1992 r., Dunnet N., Kingsbury N., Planting green roofs and living walls, Timber Press, Inc, USA 2008 r., Żórawski J., Ciepłe dachy - czy warto w nie inwestować?, www.wentylacje.com.pl, 2010r.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *